Scenariusz pożarowy – kiedy jest wymagany i kto go opracowuje?

Scenariusz pożarowy to dokument opisujący sekwencję możliwych zdarzeń w czasie pożaru w konkretnym obiekcie, ze szczególnym uwzględnieniem zasad współpracy urządzeń przeciwpożarowych – zgodnie z definicją zawartą w Rozporządzeniu MSWiA z 14 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1563).

Obowiązek jego sporządzenia dotyczy ściśle określonych kategorii obiektów – przede wszystkim tych, w których stosowany jest System Sygnalizacji Pożarowej (SSP). Wielu inwestorów, projektantów i zarządców nieruchomości ma jednak wątpliwości: kiedy dokładnie scenariusz pożarowy jest wymagany, kto go wykonuje i co powinien zawierać.

Niniejszy artykuł odpowiada na te pytania z oparcie na aktualnych przepisach.

Spis treści:

1. Czym jest scenariusz pożarowy?
2. Scenariusz pożarowy – kiedy jest wymagany?
3. Kto opracowuje i wykonuje scenariusz pożarowy?
4. Co powinien zawierać scenariusz pożarowy?
5. Kiedy scenariusz pożarowy wymaga aktualizacji?
6. Najczęstsze błędy przy opracowaniu scenariusza pożarowego
7. FAQ – najczęstsze pytania o scenariusz pożarowy
8. Potrzebujesz scenariusza pożarowego? Skontaktuj się z Man-Poż

Czym jest scenariusz pożarowy?

Zgodnie z § 2 pkt 10 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1563) scenariusz pożarowy jest to „opis sekwencji możliwych w czasie pożaru zdarzeń, opracowany dla konkretnego obiektu, uwzględniający charakterystykę miejsca i obszaru oddziaływania potencjalnego pożaru oraz wydzielonych w obiekcie stref pożarowych i dymowych”.

W praktyce jest to dokument określający zasady współpracy wszystkich urządzeń przeciwpożarowych w budynku: systemu sygnalizacji pożarowej (SSP), systemu oddymiania, urządzeń gaśniczych, wentylacji pożarowej, bram i drzwi przeciwpożarowych oraz oświetlenia awaryjnego. Scenariusz odpowiada na pytanie: co się stanie z każdym z tych systemów w momencie alarmu – i w jakiej kolejności.

Scenariusz pożarowy to nie to samo co instrukcja bezpieczeństwa pożarowego ani operat przeciwpożarowy. To odrębny dokument techniczny, ściśle związany z projektem budowlanym i systemami urządzeń przeciwpożarowych zastosowanych w obiekcie.

Scenariusz pożarowy – kiedy jest wymagany?

Obowiązek sporządzenia scenariusza pożarowego wynika bezpośrednio z § 5 ust. 1 Rozporządzenia MSWiA z 14 grudnia 2015 r. Zgodnie z tym przepisem scenariusz pożarowy opracowuje się dla obiektów, w których wymagane jest stosowanie Systemu Sygnalizacji Pożarowej (SSP). Jest to zatem kryterium pierwotne: obowiązek SSP pociąga za sobą obowiązek scenariusza.

Obowiązek SSP, a co za tym idzie scenariusza pożarowego, obejmuje m.in.:

• budynki wysokie (WW) i wysokościowe – o wysokości odpowiednio powyżej 25 m i powyżej 55 m,
• szpitale, sanatoria, domy opieki społecznej – bez względu na wielkość,
• obiekty zbiorowego zakwaterowania (hotele, internaty, domy studenckie) o ponad 50 miejscach noclegowych,
• budynki użyteczności publicznej o powierzchni strefy pożarowej powyżej 1000 m² – gdy są jednocześnie wielokondygnacyjne,
• centra handlowe i obiekty handlowe o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m²,
• archiwa, biblioteki i muzea o powierzchni powyżej 1000 m²,
• obiekty, w których rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych w uzgodnieniu projektu budowlanego zastrzegł konieczność posiadania SSP.

Ważna zasada praktyczna: brak obowiązku SSP oznacza brak obowiązku scenariusza pożarowego.

Z Opinii nr 21 Zespołu Rzeczoznawców MPOIA: dla obiektów innych niż objętych obowiązkiem stosowania SSP, podczas czynności kontrolnych PSP brak jest podstawy prawnej do stawiania wymogu przedłożenia scenariusza. Obowiązek taki powstaje jedynie, gdy rzeczoznawca ds. zabezpieczeń ppoz. w uzgodnieniu projektu budowlanego zastrzegł taką konieczność.

Zestawienie typów obiektów a obowiązek scenariusza pożarowego

Scenariusz pożarowy – kto go opracowuje i kto wykonuje?

Przepisy nie precyzują jednoznacznie, kto musi być autorem scenariusza pożarowego – rozporządzenie mówi jedynie o tym, że jest on opracowywany wspólnie przez projektanta i rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Zgodnie z § 5 ust. 1 Rozporządzenia MSWiA z 14.12.2015 r. scenariusz pożarowy powstaje w toku wzajemnej współpracy projektanta z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, który uzgadnia projekt budowlany. Nie oznacza to, że fizycznie pisany jest wspólnie przez obie osoby – w praktyce wygląda to inaczej.

Kto w praktyce opracowuje scenariusz pożarowy?

Ze względu na złożoność dokumentu, scenariusz pożarowy jest efektem współpracy kilku specjalistów:

• rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych – opracowuje opis tekstowy scenariusza, określa zasady współdziałania systemów i uzgadnia dokument. Jest to osoba wpisana na listę rzeczoznawców prowadzoną przez Komendanta Głównego PSP.
• projektant systemu sygnalizacji pożarowej (SSP) – opracowuje część dotyczącą sekwencji alarmowania i działań SSP.
• projektant wentylacji pożarowej / oddymiania – ze względu na dużą liczbę sterowań po stronie instalacji wentylacji mechanicznej, często uczestniczy w opracowaniu scenariusza.
• projektant instalacji tryskaczowej lub stałego urządzenia gaśniczego – dostarcza danych o zasadach działania instalacji gaśniczych.

Istotna informacja: nie ma formalnych wymagań dotyczących uprawnień osoby „piszacej” scenariusz pożarowy. Kluczowe jest jednak to, by dokument został uzgodniony przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych – bez jego uzgodnienia scenariusz nie będzie skuteczny prawnie ani technicznie.

Na jakim etapie opracowuje się scenariusz pożarowy?

Scenariusz pożarowy powinien być opracowany na etapie projektu budowlanego – zasadniczo jako element projektu technicznego. W praktyce jest często uszczegóławiany na etapie projektu wykonawczego, gdy znane są już dokładne typy i parametry urządzeń. Scenariusz musi być gotowy przed odbiorem budynku przez Państwową Straż Pożarną i uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie.

Scenariusz pożarowy – co powinien zawierać?

Zawartość scenariusza pożarowego wynika z § 5 ust. 1 Rozporządzenia MSWiA z 14.12.2015 r. oraz z wytycznych Centrum Naukowo-Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej (CNBOP-PIB). Dobrze opracowany scenariusz pożarowy składa się z następujących elementów:

1. Opis ogólny obiektu – funkcja, kategoria zagrożenia ludzi (ZL), kubatura, liczba stref pożarowych, liczba kondygnacji, maksymalna liczba użytkowników.
2. Identyfikacja zagrożeń pożarowych – możliwe miejsca powstania pożaru, rodzaje materiałów palnych, źródła zapłonu, specyfika procesów technologicznych (jeśli dotyczy).
3. Wydzielone strefy pożarowe i dymowe – opis stref, ich granice, elementy oddzie-lające (ściany, stropy, klapy pożarowe, bramy).
4. Opis urządzeń przeciwpożarowych – wykaz wszystkich systemów: SSP, SUG (stałe urządzenie gaśnicze), system oddymiania, wentylacja pożarowa, oświetlenie awaryjne, dźwiękowy system ostrzegawczy (DSO), dźwig pożarowy.
5. Scenariusz działania systemów – opis sekwencji zdarzeń: co się uruchamia, co się wyłącza, co blokuje po otrzymaniu alarmu I stopnia i II stopnia z SSP. To najważniejsza część dokumentu.
6. Matryca sterowań – tabela określająca, jaka reakcja poszczególnych urządzeń następuje po alarmie z konkretnego obszaru lub czujnika. Często opracowywana osobno przez projektanta branży.
7. Analiza ewakuacji – dostępny czas bezpiecznej ewakuacji (DCBE), wymagany czas bezpiecznej ewakuacji (WCBE), opis dróg ewakuacyjnych i warunków ewakuacji przy różnych scenariuszach pożaru.
8. Zasady współpracy z Państwową Strażą Pożarną – informacje niezbędne dla działań ratowniczo-gaśniczych: rozmieszczenie hydrantów, drogi pożarowe, miejsca przyłączenia sprzętu.
9. Zalecenia i wnioski – ocena zgodności obiektu z wymaganiami, ewentualne propozycje uzupełniających środków ochrony.

Scenariusz pożarowy jest dokumentem technicznym, nie instrukcją obsługi. Jego odbiorcą jest przede wszystkim projektant systemów, automatyk pożarowy realizujący programowanie sterowników oraz PSP podczas odbioru i kontroli. To dokument z precyzyjnymi zależnościami czasowymi i logicznymi między urządzeniami.

Kiedy scenariusz pożarowy wymaga aktualizacji?

Scenariusz pożarowy nie jest dokumentem jednorazowym. Wymaga aktualizacji za każdym razem, gdy w obiekcie zachodzą zmiany, które mogą wpłynąć na przebieg pożaru lub działanie systemów. Dotyczy to w szczególności:

• przebudowy lub zmiany sposobu użytkowania obiektu lub jego części,
• rozbudowy lub zmiany układu stref pożarowych i dymowych,
• wymiany lub modyfikacji systemów urządzeń przeciwpożarowych (SSP, oddymianie, gaszenie),
• zmian w rozmieszczeniu materiałów palnych lub procesów technologicznych (w obiektach przemysłowych),
• zmiany liczby użytkowników lub sposobu ewakuacji.

Brak aktualizacji scenariusza pożarowego po istotnych zmianach w obiekcie może skutkować negatywną oceną podczas kontroli PSP oraz – w przypadku pożaru – realną rozbieżnością między zaprojektowanym a rzeczywistym działaniem systemów.

Na pytanie – kto może prowadzić szkolenia ppoż – należy odpowiedzieć z rozróżnieniem na dwa przypadki.

• Jeżeli zagadnienia z zakresu ochrony przeciwpożarowej są elementem szkolenia BHP, powinny być omawiane przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
• Jeżeli natomiast pracodawca organizuje osobne, specjalistyczne szkolenie przeciwpożarowe, szczególnie w obiekcie o podwyższonym ryzyku, warto powierzyć je osobie posiadającej przygotowanie i doświadczenie w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Może to być na przykład specjalista PPOŻ, inspektor ochrony przeciwpożarowej albo firma zajmująca się kompleksową obsługą PPOŻ.

Ma to znaczenie praktyczne. Osoba prowadząca szkolenie powinna nie tylko omówić ogólne zasady, ale również potrafić odnieść je do konkretnego budynku, wyposażenia, dróg ewakuacyjnych, instrukcji bezpieczeństwa pożarowego oraz realnych zagrożeń występujących w firmie.

FAQ – najczęstsze pytania o scenariusz pożarowy

Potrzebujesz scenariusza pożarowego? Skontaktuj się z Man-Poż

Opracowanie scenariusza pożarowego to zadanie wymagające współpracy specjalistów z różnych dziedzin – inżynierii pożarowej, projektowania SSP i wentylacji pożarowej. Zespół Man-Poż dysponuje rzeczoznawcami ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych i inżynierami pożarnictwa, którzy opracowują scenariusze pożarowe dla nowych inwestycji i istniejących obiektów wymagających aktualizacji dokumentacji.

Działamy mobilnie do 150 km od siedziby – obsługujemy inwestorów, projektantów i zarządców nieruchomości. Zadzwoń: 683439339.